Gazneliler (Gazne Devleti)
Gazne devleti 963 yılında Alp Tekin tarafından Afganistan’da kurulmuştur.

            Gazneliler ilk Türk İslam Devleti olarak tarihe geçmişlerdir. Tarih sayfalarında gücünü uzun süre koruduğunu biliyoruz. Gazneliler Swelçuklu Devleti ile yapmışoldukları Dandanakan savaşını kaybetmiş ve Hindistan'a çekilmek zorunda kalmışlardır.Devletin bu savaştan sonra yorgun ve güçsüz kalmasını fırsat bilen Afgan kökenli Gurlular tarafından 1187 yılında yıkılmıştır.

           Gazne Devleti'nin Kuruluşu

           Sebükteginiler olarak bilinen Gazne devletinin kurucusu olan Alp Tekin (Alp Tigin) devleti kurmadan evvel Horasan genel valisi olarak çalışmıştır. Fakat Samanilerin hükümdarı olan Mansur ile arasında gerçekleşen anlaşmazlıkların ardından görevinden ayrılıp Belh kentine yerleşmiştir. Mahsur ise kendisine yaptığı davranışlarından ötürü Alp Tekin’in üzerine güçlü askeri birlikler göndermiştir. Mansur’un birliklerine karşı direnen Alp Tekin galibiyeti kazanmıştır. Alp Tekin’in yeni planı ise Emir Lavik yönetiminde olan Gazne şehrini ele geçirmek olmuştur. Alp tekin planını uygulayarak Gazne şehrini ele geçirip 963’te Gazne devletini kurmuştur. Alp Tekin’in Gazne’yi yönetmesinden kısa bir süre sonra tahta oğlu Ebu İshak İbrahim(963-966) geçmiştir. Samanilerin devamı niteliğinde olan bu devlet Gazne’de ki hâkimiyetini garantilemiştir. Ebu İshak İbrahim’in oğlu olmadığı için yerine Türk komutanlardan biri olan Bilge tekin geçmiştir. Bilge Tekin, Gerdiz Kalesini kuşattığı esnada vefat etmiştir. Ardından yerini Piri Tegin ( Böri Tekin)  almıştır. Başarısızlıklarından dolayı kısa sürede görevinden alınmıştır. Alp Tekin’in yetiştirdiği komutanlarından biri olan Sebük Tigin bu göreve layık görülmüştür.

            Gazne Devletinin İlim, Kültür ve Mimari Biçimi

            Türk İslam devletleri arasında ilim ve kültür konusunda en parlak devri Gazne devleti yaşamıştır. Hükümdarlar kültürlü ve ilim sahibi olup bu bilgilerini ele geçirdikleri bölgelere de yaymışlardır. Saray içerisinde Türkçe konuşulmuş fakat resmi dil farsça olarak belirlenmiştir. Bu sebepledir ki Türkçe halk arasında etkili bir dil olamamıştır. Gazne devletinin sultanları ilim ve kültür konusunda şair ve ilim insanlarına büyük destek vermişlerdir. Bir Siyasetname olan şehname, Firdevsî tarafından kaleme alınmıştır. Utbî’ye ait olan Tarih-i Yemin eseri de Gazne devletinin bu dönemki eserlerinden olmuştur. Dönemim en önemli şairlerinin arasında Ferruhî yer almıştır. Zafer kuleleri adlı mimari çalışma Gazne devleti döneminde oluşturulmuştur. Türk dil bilgini olan Mübarek- Şah Gazne devleti döneminde yer almıştır. Güney Afganistan’da yer alan Büst şehrindeki Leşgeri Bazar Sarayı bu dönemin en mühim mimari eseri olmuştur. Ayrıca Gazne şehrinde bulunan Sengbest bölgesindeki türbelerde çok ilgi çekmiştir. Renkli çini levhalar, toprak kabartmaları, tuğlalar ve en önemlisi olan kufi yazı örnekleri bu dönemin en mühim kalıntıları olma özelliğini korumuştur.

16 Türk Devleti SıralamasıBüyük Hun İmparatorluğunun Kuruluşu (M.Ö. 220)Batı Hun İmparatorluğuAvrupa Hun DevletiAk Hun İmparatorluğuTarih'te GökTürk Kağanlığı2. GökTürk DevletiAvarlar DevlevletiHazar DevletiKarahanlılar Devleti

Bu İçeriğe Tepki Ver (en fazla 3 tepki)

Facebook Yorumları



Disqus Yorumları